You're here : Start Start Ekonomia Grzech monetarny Zachodu
PDFDrukujE-mail
Grecko-polski słownik StrongaGrzech Przemilczenia

Grzech monetarny Zachodu

Obser­wu­jąc obecne tur­bu­len­cje gospo­dar­cze trudno powstrzy­mać się od kon­sta­ta­cji, że co naj­mniej od 2008 roku znaj­du­jemy się wła­śnie w sytu­acji takiego kry­zysu mone­tar­nego, jaki Rueff prze­wi­dy­wał i przed jakim ostrze­gał.

( Fijorr Publishing )
33,00 PLN

Zadaj pytanie o produkt

Wstęp do wyda­nia pol­skiego (fragmenty)

Po co wyda­wać dziś „Grzech Mone­tarny Zachodu” Jacques’a Rueffa? Po co czy­tać dziś książkę wydaną w 1971/72 roku, czter­dzie­ści lat temu?

Odpo­wiedź na to pyta­nie jest pro­sta: Dla­tego, że jest to książka na wskroś współ­cze­sna, trak­tu­jąca o tema­cie, który, choć mogło się wyda­wać, że „waszyng­toń­ski con­sen­sus” uczy­nił go nie­ak­tu­al­nym i prze­brzmia­łym, dziś, po „kry­zy­sie Leh­mana” z 2008 roku, i w związku z roz­wi­ja­ją­cym się przed naszymi oczami kry­zy­sem „suwe­ren­nego zadłu­że­nia”, sta­nął dziś w samym cen­trum świa­to­wej debaty eko­no­micz­nej, tema­cie natury świa­to­wego sys­temu monetarno-finansowego i jego związku z kry­zy­sem, w któ­rym tkwimy.

Odważę się nawet powie­dzieć wię­cej: w porów­na­niu do port­fela klu­czo­wych pozy­cji teo­re­tycz­nych, histo­rycz­nych i mie­sza­nych poświę­co­nych teo­rii kry­zy­sów gospo­dar­czych, Wiel­kiej Depre­sji i, bez­po­śred­nio lub pośred­nio, współ­cze­snemu nam kry­zy­sowi gospo­dar­czemu 2008 — takich jak „The Great Con­trac­tion 1929 – 1933.” Mil­tona Fried­mana i Anny Schwartz (1963), „A Failure of Capi­ta­lism: The Cri­sis of 08 and the Descent into Depres­sion.” Richarda A. Posnera (2009), „Wielki Kry­zys w Ame­ryce” Mur­raya Roth­barda (1963; wyd.pol 2010), „Pri­ces and Pro­duc­tion.” F.A. Hay­eka (1931), „Ogólna teo­ria zatrud­nie­nia, pro­centu i pie­nią­dza” Johna May­narda Key­nesa (1936), „Pie­niądz, kre­dyt ban­kowy i cykle koniunk­tu­ralne.” Jesusa Huerta de Soto (wyd.pol 2009), „The Debt-Deflation The­ory of Great Depres­sions.” Irvinga Fishera (1933), czy “This Time is Dif­fe­rent: Eight Cen­tu­ries of Finan­cial Folly.” Ken­ne­tha Rogoffa i Carmen’a Rein­harta (2009) – „Grzech mone­tarny Zachodu” Jacques’a  Rueffa ofe­ruje spoj­rze­nie na Wielką Depre­sję, na naturę świa­to­wego sys­temu finan­so­wego i na nasz obecny eko­no­miczny „pre­di­ca­ment” co naj­mniej dorów­nu­jące im teo­re­tyczną głę­bią, a z całą pew­no­ścią prze­wyż­sza­jące je histo­rio­zo­ficz­nym pazu­rem.  Prze­sła­nie Rueff’a zawarte w „Grze­chu mone­tar­nym Zachodu” spro­wa­dzić można do dwóch tez doty­czą­cych sys­temu mone­tar­nego i jego skut­ków, jed­nej doty­czą­cej okresu 1926 – 1929 oraz 1958 – 1961, a sze­rzej, okresu do tzw. zamknię­cia „gold win­dow” przez  Nixona w sierp­niu 1971 roku, i dru­giej doty­czą­cej okresu po zamknię­ciu „gold win­dow”, a więc zwią­za­nej z współ­cze­snym świa­to­wym sys­te­mem mone­tar­nym, w któ­rym pie­niądz rezer­wowy jest pie­nią­dzem papie­ro­wym, lub, ina­czej mówiąc, pie­nią­dzem fiducjarnym.

Teza pierw­sza głosi, że Wielka Depre­sja była skut­kiem odej­ścia po I Woj­nie Świa­to­wej od kla­sycz­nego stan­dardu złota („gold stan­dard”) i zastą­pie­nia go w 1922 na Kon­fe­ren­cji w Genui mecha­ni­zmem „gold-exchange stan­dard”;   Teza druga głosi, że współ­cze­sny sys­tem monetarno-finansowy zro­dzony w 1971 w wyniku zamknię­cia przez Nixona „zło­tego okna”, a więc sys­tem monetarno-finansowy pozba­wiony kotwicy złota, w któ­rym waluta rezer­wowa („rese­rve cur­rency”) ma cha­rak­ter pie­nią­dza papie­ro­wego, musi nie­uchron­nie wcze­śniej czy póź­niej, skoń­czyć się „leni­now­ską” destruk­cją tegoż sys­temu mone­tar­nego, czemu towa­rzy­szyć muszą poważne per­tur­ba­cje w całej gospo­darce światowej.

II

Kim był  autor tych tez? Kim był autor tej ponu­rej dia­gnozy i jesz­cze bar­dziej ponu­rej pro­gnozy? Kim był Jacques Rueff?Urodzony w 1896 roku, syn leka­rza, pier­wot­nie zain­te­re­so­wany medy­cyną, został osta­tecz­nie, po zmia­nie zain­te­re­so­wań na eko­no­miczne w związku z fascy­na­cją pra­cami Leona Wal­rasa, twórcy tzw. Szkoły Lozań­skiej,  absol­wen­tem Ecole Poly­tech­ni­que w dzie­dzi­nie nauk ści­słych i mate­ma­tyki. Jego pierw­sza pracą była pozy­cja „Des scien­ces phy­si­que aux scien­ces mora­les”( Od nauk fizycz­nych do nauk moral­nych.). Praca ta,  opu­bli­ko­wana w 1922 roku, poświę­cona była
meto­do­lo­gii nauki, w tym kwe­stiom uży­wa­nia mate­ma­tyki i sta­ty­styki w naukach spo­łecz­nych, czego był zawsze gorą­cym zwo­len­ni­kiem, i co w póź­niej­szym okre­sie jego życia zna­la­zło wyraz w zna­le­zie­niu się Rueffa wśród zało­ży­cieli, wraz z
Ragna­rem Fri­skem, Mię­dzy­na­ro­do­wego Towa­rzy­stwa Eko­no­me­trycz­nego.
W 1923 Rueff zdaje egza­min do eli­tar­nego „kor­pusu” urzęd­ni­ków admi­ni­stra­cji fran­cu­skiej zwa­nego „inspec­teurs des finan­ces.” Kon­ty­nu­uje stu­dia eko­no­miczne i sta­ty­styczne, w tym doty­czące pro­ble­ma­tyki tzw. trans­feru, zwią­za­nej z kwe­stią repa­ra­cji wojen­nych (Le change, phe­no­mene naturel.,1922 (Wymiana, zja­wi­sko natu­ralne.)), oraz na temat infla­cji (Sur une the­orie de l’inflation., 1925 (O teo­rii infla­cji)). W tej pierw­szej pracy – na temat trans­fe­rów - for­mu­łuje pod­stawy tzw. mone­tar­nej teo­rii bilansu płat­ni­czego, za któ­rej twórcę jest uwa­żany wraz z Ber­tem Ohli­nem. W pracy tej Rueff argu­men­to­wał, że skala trans­feru ogra­ni­czona jest jedy­nie zdol­no­ścią rządu do finan­so­wa­nia nie­zbęd­nych podat­ków lub poży­czek poprzez budżet; ina­czej mówiąc, że mecha­nizm cenowy wymusi dosto­so­wa­nie się bilansu han­dlo­wego do trans­fe­rów kapi­ta­ło­wych, a
nie odwrot­nie. Po raz pierw­szy dopro­wa­dziło to do zde­rze­nia się tez Rueffa z tezami Key­nesa, dziś odrzu­co­nymi. Warto tu zauwa­żyć, że ta mone­tarna teo­ria bilansu płat­ni­czego Rueffa/Ohlina sta­nowi pod­stawę prac Roberta Mun­della,
lau­re­ata Nagrody Nobla w 1999 roku, który uważa się za inte­lek­tu­al­nego dzie­dzica autora „Grze­chu mone­tar­nego Zachodu.” W dru­giej z wymie­nio­nych tu prac, poświę­co­nej infla­cji, opar­tej na ana­li­zie infla­cji we Fran­cji, we Wło­szech, w Niem­czech, w P Pol­sce i w Austrii po I Woj­nie Świa­to­wej, Rueff poka­zał, że w każ­dym przy­padku pod­sta­wową przy­czyną infla­cji była emi­sja
pie­nią­dza przez Bank Cen­tralny celem finan­so­wa­nia defi­cytu budże­to­wego rządu.
W 1925 roku Rueff opu­blii­ko­wał pracę „Varia­tions in Unem­ploy­ement in England”. (Waha­nia bez­ro­bo­cia w Anglii.), w któ­rej poka­zał, w opar­ciu o dane empi­ryczne, że nie­ocze­ki­wane bry­tyj­skie chro­niczne bez­ro­bo­cie lat 1920-tych wyni­kało ze wzro­stu rela­tyw­nej ceny pracy mie­rzo­nej rela­cją sta­wek wyna­gro­dzeń do indeksu hur­to­wego poziomu cen. Rueff uwa­żał, że zja­wi­sko to, a za nim i bez­ro­bo­cie, wyni­kało z przej­ścia w tym cza­sie Wiel­kiej Bry­ta­nii z sys­temu zasił­ków dla bez­ro­bot­nych wypła­ca­nych przez związki zawo­dowe do kwo­to­we­go­sys­temu wypła­ca­nego przez pań­stwo (tzw. open ended „dole”).

Wspo­mniane wyżej opra­co­wa­nia eko­no­miczne Rueffa zwró­ciły uwagę naj­wyż­szych sfer poli­tycz­nych Fran­cji i w 1926 roku, gdy Pre­mie­rem Fran­cji został Ray­mond Poin­care, Rueff popro­szony został o spo­rzą­dze­nie opra­co­wa­nia, które miało okre­ślić, na
jakim pozio­mie kursu w sto­sunku do złota Fran­cja powinna powró­cić do stan­dardu złota. Kurs powrotu franka do wymie­nial­no­ści na złoto okre­ślony został przez Rueffa na pozio­mie jed­nej pią­tej pary­tetu sprzed I Wojny Świa­to­wej i przy­jęty
przez rząd. W 1927 roku Rueff publi­kuje pracę „The­ories des phe­no­me­nes mone­ta­ires. (Teo­rie sys­te­mów mone­tar­nych.), w któ­rej roz­wija wła­sną teo­rię mone­tarną, kry­ty­ku­jąc przy tym rów­na­nie Fishera MV = PT jako for­mal­nie praw­dziwe, gdyż suma płat­no­ści doko­na­nych w gospo­darce jest zawsze równa sumie płat­no­ści przy­ję­tych, jed­no­cze­śnie jed­nak nie dające pod­staw do jakich­kol­wiek tez doty­czą­cych sto­sun­ków przyczynowości.

W latach 1927 – 1930 Rueff pra­cuje w Lidze Naro­dów jako przed­sta­wi­ciel Fran­cji, zaj­mu­jąc się kwe­stiami mone­tar­nymi. Wła­śnie w trak­cie peł­nie­nia tej funk­cji zwraca po raz pierw­szy uwagę na to, co sta­nie się pod­sta­wo­wym tema­tem „Grze­chu
mone­tar­nego Zachodu.”, a mia­no­wi­cie na „gold-exchange” stan­dard przy­jęty na kon­fe­ren­cji mone­tar­nej w Genui w 1922 roku jako pod­sta­wowy mecha­nizm trans­mi­sji infla­cji i defla­cji w ramach świa­to­wego sys­temu mone­tar­nego. Zaj­muje się też
kwe­stią powo­jen­nego powrotu funta i dolara do stan­dardu złota po pary­te­cie przed­wo­jen­nym, mimo eks­pan­sji mone­tar­nej lat wojny, i zwraca uwagę na moż­liwe efekty takiej poli­tyki, wzy­wa­jąc do zmiany pary­tetu i ostrze­ga­jąc przed defla­cją wyni­ka­jąca z tak zawy­żo­nych kur­sów. W latach 1934 – 1939 Rueff spra­wuje funk­cję dyrek­tora w Mini­ster­stwie Finan­sów Fran­cji
nad­zo­ru­jąc fun­dusz sta­bi­li­za­cji kursu wymiany franka. W 1939 roku zostaje Vice-Gubernatorem Banku Cen­tral­nego Fran­cji — Banku Fran­cji, którą pełni do 1941 roku, gdy odwo­łany zostaje przez rząd Vichy. W latach 1944 – 1952 jest
doradcą Alianc­kiej Misji Woj­sko­wej do spraw Nie­miec i Austrii. W trak­cie  peł­nie­nia tej funk­cji poznaje Ludwiga Erharda i Wil­helma Ropke, inte­lek­tu­al­nych ojców nie­miec­kiego cudu gospo­dar­czego.
W roku 1945 publi­kuje jedno ze swo­ich „opus magnum”, pracę „L’Ordre Social.” (Ład Spo­łeczny), gdzie defi­niuje swoje pod­sta­wowe sta­no­wi­sko filo­zo­ficzne. „Dla neo­li­be­rała” –pisze, kry­ty­ku­jąc podej­ście liber­ta­riań­skie  – „prze­ciw­nie, wol­ność jest owo­cem otrzy­ma­nym w dro­dze naj­więk­szego wysiłku i zawsze zagro­żo­nym, owo­cem ewo­lu­cji insty­tu­cji opar­tej na tysiąc­le­ciach nie­do­brych doświad­czeń, i na reli­gij­nych, moral­nych, poli­tycz­nych i spo­łecz­nych inte­rak­cjach. Prze­ciw Rous­seau, neo­li­be­rał twier­dzi, że olbrzy­mia więk­szość ludzi rodzi się w łań­cu­chach, z któ­rych wyzwo­lić ich może, i to tylko czę­ściowo, roz­wój insty­tu­cji.”
Jest zwo­len­ni­kiem utwo­rze­nia Euro­pej­skiej Wspól­noty Gospo­dar­czej. W 1952 roku zostaje sędzią Euro­pej­skiego Try­bu­nału Spra­wie­dli­wo­ści. W 1958 roku, po doj­ściu do wła­dzy Gene­rała De Gaulle, zostaje auto­rem tzw. Planu Sta­bi­li­za­cji Rueffa
(lub Rueff/Pinay), przy­ję­tego przez De Gaulle’a, co cie­kawe i nie­co­dzienne, mimo jed­no­myśl­nego sprze­ciwu całego gabi­netu. Z tego okresu znany jest słynny dia­log pomię­dzy De Gaul­lem a Ruef­fem. „Wszyst­kie Pań­skie reko­men­da­cje są wyśmie­nite.” – powie­dzieć miał De Gaulle do Rueffa. „Ale czy jeśli zasto­suję wszyst­kie Pań­skie reko­men­da­cje i nic się nie sta­nie, czy roz­wa­żał Pan jak wiel­kie cier­pie­nia spo­wo­duje to w całym kraju?” Rueff miał na to odpo­wie­dzieć: „Daję Panu moje słowo, mój Gene­rale, że plan ten, jeśli zosta­nie przy­jęty w cało­ści, pozwoli na odzy­ska­nie rów­no­wagi naszego bilansu płat­ni­czego w ciągu
kilku tygo­dni. Jestem tego abso­lut­nie pewny. Akcep­tuje też, że Pań­ska opi­nia o mnie będzie w cało­ści zależna od osią­gnię­tego wyniku.” 10 lat póź­niej Jacques Rueff otrzy­mał za swój plan sta­bi­li­za­cji gospo­darki fran­cu­skiej order Legii Hono­ro­wej.
Całe lata sześć­dzie­siąte – jak suge­rują daty arty­ku­łów i publi­ka­cji, z któ­rych składa się „Grzech mone­tarny Zachodu.” – Rueff poświę­cił publicz­nej kry­tyce mię­dzy­na­ro­do­wego sys­temu finan­so­wego zro­dzo­nego z kon­fe­ren­cji w Genui i w
Bret­ton Woods, jako nie­uchron­nie ska­żo­nego „infla­cjo­ni­zmem”. Wal­czy o powrót świata zachod­niego do kla­sycz­nego stan­dardu złota, który uwa­żał za pod­stawę cywi­li­za­cji Zachodu. Rów­nież i w tych swo­ich wysił­kach otrzy­mał popar­cie
Gene­rała De Gaulle, który w lutym 1965 roku zapro­po­no­wał światu powrót do kla­sycz­nego stan­dardu złota. Choć wywiad z Ruef­fem na temat powrotu do stan­dardu złota prze­pro­wa­dził nawet sam „The Eco­no­mist”, powro­towi temu
prze­ciwny, nikt ich nie słu­chał.
Dziś, szcze­gól­nie po dru­giej stro­nie Atlan­tyku, zain­te­re­so­wa­nie kon­cep­cjami Rueffa rośnie. W 2010 roku uka­zała się naj­peł­niej­sza jak dotąd bio­gra­fia autora „Grze­chu mone­tar­nego Zachodu” i „Wieku Infla­cji” autor­stwa Chri­sto­phera S. Chi­visa
zaty­tu­ło­wana „The Mone­tary Con­se­rva­tive: Jacques Rueff and the 20th Cen­tury Free Mar­ket Thought.”(De Kalb. Nor­thern Illi­nois Uni­ver­sity Press.) Zwo­len­ni­kiem tez Rueffa jest Robert Mun­dell, lau­reat Nagrody Nobla z 1999 roku.

W 1964 roku Jacques Rueff został człon­kiem Aka­de­mii Fran­cu­skiej w dzie­dzi­nie nauk moral­nych i poli­tycz­nych. Umarł w 1978 roku.[1]

P.S. Obser­wu­jąc ewo­lu­cję mię­dzy­na­ro­do­wego sys­temu mone­tar­nego, dojść można do wnio­sku, że wygląda na to, iż Zachód uparł się, by wcie­lić w życie powie­dze­nie Lenina, że „żeby znisz­czyć bur­żu­azyjne spo­łe­czeń­stwo, trzeba wpierw znisz­czyć jego pie­niądz.”  Jak możemy dopu­ścić do popeł­nie­nia takiego błędu przez kraj, który poświe­cił tyle wysiłku i tyle tro­ski by ochro­nić, tak dla sie­bie jak i dla innych, sys­tem wol­nej przed­się­bior­czo­ści, i oddał tyle krwi w obro­nie wol­no­ści na całym świecie?”

Obser­wu­jąc obecne tur­bu­len­cje gospo­dar­cze trudno powstrzy­mać się od kon­sta­ta­cji, że co naj­mniej od 2008 roku znaj­du­jemy się wła­śnie w sytu­acji takiego kry­zysu mone­tar­nego, jaki Rueff prze­wi­dy­wał i przed jakim ostrze­gał. Można też powtó­rzyć
za Ruef­fem  „Miejmy nadzieję, że, zanim nie będzie za późno, zdo­łamy znowu powie­rzyć mecha­ni­zmowi mone­tar­nemu te
zada­nia, któ­rym drżące ręce i waha­jące się umy­sły ludz­kie nie są w sta­nie podołać.”

Jerzy Strze­lecki, War­szawa, listo­pad 2011.


[1] / Głów­nym źró­dłem tego bio­gra­ficz­nego frag­mentu wstępu było dla mnie opra­co­wa­nie Johna D. Muel­lera pod tytu­łem „Jacques Rueff: Poli­ti­cal Eco­no­mist for the 21st Cen­tury.”, Sty­czeń 2000, Ethics and Public Policy Cen­ter,
www.eppc.org/publications/pubID.2261/pub_detail.asp

Szybkie zamówienie:
Napisz do nas BIURO
Zadzwoń - 696 653 888

Koszt przesyłki:
Przedpłata – 7 zł
Pobranie – 14 zł
Powyżej 180 zl przesyłka gratis przy przedpłacie.
Bank: 28 1950 0001 2006 0588 4735 0002



Zobacz także.

29,00 PLN


33,00 PLN


33,00 PLN








Kategorie Sklepu


Lista produktów


Szukanie zaawansowane





Nie pamiętasz hasła?
Zapomniałeś nazwy użytkownika?
Nie masz jeszcze konta? Rejestracja

Interesuje Cię barter?

Zapraszamy na platformę barterową do zapoznania się z naszą bogatą ofertą.

Kontakt i zamówienia

 Krzysztof Król

Szybki kontakt:
Napisz do nas BIURO
Zadzwoń - 696 653 888

KOSZT DOSTAWY:

7 zł przedpłata

17 zł pobranie

Zamówienie od 150 zł:

0 zł Przedpłata

10 zł pobranie